काठमाडौं, पुस १५ गते । राजनीतिक विश्लेषक बुद्धछिरिङ मोक्तानले स्वदेशवादलाई वैचारिक–राजनीतिक दर्शन प्रणालीका रूपमा अघि सार्दै राज्य प्रणालीको विज्ञान वहुलराष्ट्रवाद र सामुदायिक समाजवाद रहेको बताएका छन्। उनले यी अवधारणालाई लिएर स्वदेशवादी मित्रहरूबाट उठाइने आलोचनाप्रति आफ्नो धारणा सार्वजनिक गरेका हुन्।
मोक्तानका अनुसार, धेरैले वहुलराष्ट्रवाद र सामुदायिक समाजवादलाई पश्चिमी औपनिवेशिक अवधारणाको रूपमा बुझ्ने गरेको पाइन्छ। तर गहिरो अध्ययनपछि यी अवधारणाहरू पूर्वीय दर्शनभित्रै रहेको वैदिक, बौद्ध र जैन दार्शनिक वाङ्मयबाट व्याख्या गर्न सकिने निष्कर्षमा आफू पुगेको उनले उल्लेख गरेका छन्।
उनले भनेका छन्, “धेरै अध्ययनपछि पूर्वीय दर्शनकै शब्द र अवधारणाबाट वहुलराष्ट्रवाद र सामुदायिक समाजवादलाई बुझाउने प्रयास गरिएको छ।” यद्यपि हाल थप अध्ययन जारी रहेकाले अहिलेका लागि संस्लेषित (सिन्थेसाइज्ड) शब्दहरू प्रयोगमै राखिएको उनको भनाइ छ।
मोक्तानले स्वदेशवादी चिन्तनलाई मौलिक र आत्मनिर्भर वैचारिक धारामा विकास गर्न पूर्वीय ज्ञान परम्पराको पुनर्व्याख्या आवश्यक रहेको पनि औँल्याएका छन्। उनको यो धारणा सामाजिक सञ्जालमा चर्चाको विषय बनेको छ।
